Te veel erfbelasting betaald door verkeerd testament?
Samenlevingscontract. Arno en Trees wonen al jarenlang ongehuwd samen. Ze hebben een eigen woning gekocht waarvan ze ieder voor de helft eigenaar zijn. Bij de notaris hebben ze een samenlevingscontract afgesloten. Daarin staan bepalingen over het goed verzorgd achterlaten van de langstlevende, zoals een verblijvingsbeding voor de eigen woning. Ze hebben elkaar ook aangewezen als gerechtigde voor hun partnerpensioen.
Testament. Ook hebben Arno en Trees bij de notaris ieder een testament opgesteld. Daarin staat dat als een van hen overlijdt zonder achterlating van afstammelingen en zonder dat de samenwoning is verbroken, de andere partner tot enige erfgenaam wordt benoemd.
Aanslag erfbelasting
Testamenten niet aangepast. Een jaar later wordt zoon Wim geboren. De testamenten worden daarop niet aangepast. 12 jaar later overlijdt Arno. In het testament van Arno staat dus dat Trees zijn enige erfgenaam is, onder voorwaarde dat hij bij zijn overlijden geen afstammelingen heeft. Door de geboorte van zijn zoon Wim geldt die bepaling in het testament echter niet meer, dus is het wettelijk erfrecht van toepassing. Daardoor is zoon Wim de enige erfgenaam. Wim is ook de enige die erfbelasting moet betalen (ook al is hij nog minderjarig!). De belastingaanslag bedraagt € 37.648,-.
Niet de bedoeling. Volgens Trees en Wim is het altijd de bedoeling geweest dat ze beiden als erfgenamen van Arno zouden optreden. Dat blijkt ook wel uit de verzorgingsgedachte die in het samenlevingscontract is vastgelegd. Dat wordt ook schriftelijk bevestigd door de ouders van Arno. Als Trees naast Wim als erfgenaam wordt aangemerkt, hoeft Wim ‘slechts’ € 11.392,- erfbelasting te betalen. Per saldo een vermindering van € 26.256,-. Trees kan een beroep doen op de hoge vrijstelling (2016: € 636.180,-) zoals die ook geldt voor gehuwden en betaalt zo geen erfbelasting.
Uitspraak rechter
Testament is duidelijk. Omdat Arno en Trees niet waren getrouwd, gelden ze volgens het Gerechtshof Den Haag, 22.06.2016 (GHDHA:2016: 1763) , voor de wet niet als elkaars erfgenamen. Dat kan alleen via testament worden geregeld. In het testament van Arno staat duidelijk dat Trees alleen tot zijn enige erfgenaam wordt benoemd, als hij bij zijn overlijden geen afstammelingen achterlaat. Dat is echter wel zo. Ook is het niet zonneklaar dat Arno vergeten is om zijn testament aan te passen voor de situatie dat hij bij zijn overlijden wel afstammelingen achterlaat. Want in de erfstelling van Trees wordt rekening gehouden met mogelijk toekomstige afstammelingen, dus kan niet zomaar worden aangenomen dat Arno wilde dat ingeval van afstammelingen iemand anders (Trees) mede-erfgenaam is.
Oordeel. Dat in het samenlevingscontract bepalingen staan die uitgaan van de verzorgingsgedachte, doet daar niets aan af. Ook de schriftelijke verklaring van Arno’s ouders dat het steeds de bedoeling was om Trees tot mede-erfgenaam te benoemen, is voor de rechter niet van belang. Dus is het oordeel dat zoon Wim de enige erfgenaam is. Hij moet € 37.648,- erfbelasting betalen! Regelmatig en na belangrijke veranderingen, zoals de geboorte van een kind, een testament checken, is dus zeer raadzaam.